AKDAMLA’DAN
MANİLER
Av. Hasan Torun
– Vet.Hekim
Fatih MISIRLI
Aşağıdaki
maniler, tarihte
Ahıska bölgesine
dahil olan, aynı
dil ve kültür
özelliklerini
yaşatan
Şavşat’ın Çıxta/Akdamla
köyünden
derlenmiştir. I.
Bölümde yer alan
ilk 11 maniyi,
Fatih Mısırlı,
annesi Ballı
Mısırlı’dan; II.
Bölümde yer alan
32 maniyi de
Hasan Torun,
annesi 100
yaşındaki Emine
Torun’dan
derlemiştir.
Ayvannarda
gezarım
Mavi boncux
duzarım
Ben ki bela
gozalım
Niya yarsız
gezarım.
***************************************
Ayvanda xasırım
var
Ustunda mısırım
var
Sani Ermani qızi
Benım na qusurum
var.
***************************************
Gal gedax taş
ayvana
Yapısi yaş
ayvana
Ben diyem yar
ağlasın
Tokulsun yaş
ayvana.
***************************************
Yar ayvanda
yatiyer
Dal belıma
batiyer
Edan Allah’tan
bulsun
Yar yalazux
yatiyer.
***************************************
Bostana ektım
biber
Na zaman
kızaracax
Qız sanın cazi
anan
Na zaman
uzanacax.
***************************************
Bostana ektım
xiyar
Boyun boyuma
uyar
İkımız da bir
boyda
Ayırmaya kim
qıyar.
***************************************
Entarısi al
basma
Alıp duvara asma
San benımsın ben
sanın
Ellara qulax
asma.
***************************************
Entarım asılidur
Qoltuxdan
qasılidur
Kim na demiş o
yara
Uç aydur
kusulidur.
***************************************
Entarım
allaniyer
Allanıp
sallaniyer
Alursan bir
guzel al
Sevduxça
ballaniyer.
***************************************
Endım dereda
durdum
Matarami
doldurdum
Ordan geçan
qızların
Yanağına el
vurdum.
***************************************
Dam ustunda su
durur
Oğlan mendili
bulur
Oğlan cahil qız
cahil
Şimdi bunlar
qudurur.
***************************************
II.
***************************************
Sari qavun
dilimi
Yiturdum
bulbulumi
Çıxem dağlar
başına
Ariyem sevgulumi.
***************************************
Dereda qurdun
izi
Candarma soydi
bizi
Soydi becaramadi
Yarali qoydi
bizi.
***************************************
Dere galiyer
dere
Qumuni sere sere
Alıp gotursun
beni
Yarın olduği
yere.
***************************************
Meni meni men
eylar
Meniya galan
beylar
Meni yari
gaturmaz
Bir odur gonul
eylar.
***************************************
Meni meni men
tutem
Altun atem gul
tutem
Tek yarıma
qavuşem
Altmiş gun oroç
tutem.
***************************************
Qarşida
kilisalar
Kilidıni
qırsalar
Ya beni
oldursalar
Ya yarımi
versalar.
***************************************
Qarşiya qapan
derlar
Okçaya taban
derlar
Qız na
quruliyersın
Qocana çoban
derlar.
***************************************
Qarşi qapansız
olmaz
Okça tabansız
olmaz
Qız na
quruliyersın
Suri çobansız
olmaz.
***************************************
Qaranfil
egmalari
Ben sevmam
degmalari
Yarım içlik
tikinmiş
Ben olem
dugmalari.
***************************************
Qaranfili budama
Buyur da gal
odama
Eger gozun
varisa
Elçi gondar
babama.
***************************************
Qara çoqa
xasıni
Ben açtım
yaxasıni
Bir babanın beş
oğli
Ben saçmişım
xasıni.
***************************************
Bu dağların
halıni
Kurusalar qarıni
Koyda Musliman
yox
Yollasalar
yarımi.
***************************************
Bu dağlar bağlar
başi
Qar tutar dağlar
başi
Guzel ona
diyerım
Aynasız bağlar
başi.
***************************************
Davar galur
izinan
Ayağının tozinan
O yar bendan
geçiyer
Duşmannarın
sozinan.
***************************************
Qar yağar ipek
kimi
Elanur kepek
kimi
Ola na
baxiyersın
Yal yemiş kopek
kimi.
***************************************
Dağın dibi
hışlamiş
Qar yağmaya
başlamiş
İtın kopegın
oğli
Yavralmaya
başlamiş.
***************************************
Sari yağın
tortasi
Begun bazar
ertasi
Mevlam san
qavuştur
Galan bazar
ertasi.
***************************************
Yarım yarım o
yarım
Haftalari
sayarım
Ayda bir gun
galmasan
Duşmannaran
uyarım.
***************************************
Deriyada
qayıxlar
Galsın bağri
yanuxlar
Mezerdaki
gemuklar
Yarım der da
sayıxlar.
***************************************
Biçımcilar
biçımda
Benım yarım
içında
Komlek tikem
yolliyem
Yandi terın
içında.
***************************************
Qara qoyun galdi
mi
Quzusuni aldi mi
Ela çıxem
içızdan
Unudasız adımi.
***************************************
Qara qoyun baş
qoyun
Gal bu daği aş
qoyun
Çıxem gedem
içızdan
Yerıma bir taş
qoyun.
***************************************
Bulut bulut
ustuna
Bulut dağlar
ustuna
Bulut mevlam
sevarsan
Yağma yarın
utsuna.
***************************************
Havalar
bulutlandi
Bulutlar
kilitlandi
O yar bendan
geçiyer
Kimlara
umutlandi.
***************************************
Havalar qarardi
Qar mi yağacax
Gozlarım oyniyer
Yar mi galacax.
***************************************
Qırat galur
biçımda
Nali parlar
qıçında
Qurban olem o
koya
Yarım gezar
içında.
***************************************
Qaribam vatanım
yox
Yesirım satanım
yox
Duşmişım derın
gola
Elımdan tutanım
yox.
***************************************
Ağlarım ağlar
kimi
Derdım var
dağlar kimi
Gazel oldum
tokuldum
Verana bağlar
kimi.
***************************************
Bu dağlar aşmax
iştar
Al yanax yaşmax
iştar
Bu benım deli
gonlum
Yara qavuşmax
iştar.
***************************************
Başım ağırur
başım
Xasta mi
olacağım
Ben ruyami
gormişım
Yardan
ayrılacağım.
***************************************
Qarpuzi
biçaxladım
Mendili
saçaxladım
Yari qoynumda
zandım
Yorğani
qucaxladım.
***************************************
Zakaret’ın ardi
qaya
Qızlari benzar
aya
Yaqişur mi bu
qızlar
Laşiyan
Fehima'ya.